W dniu 26 kwietnia 2014 r. o godz. 18:00 w Miejskim Centrum Kultury w Gorzowie Wlkp. przy ul. Drzymały 26 odbyła się prezentacja z okazji promocji książki poetyckiej autorstwa Marii Borcz pt. „Spopieleni” Gości przywitał – Czesław Ganda – Prezes Robotniczego Stowarzyszenia Twórców Kultury w Gorzowie Wlkp. – reżyser programu.


Publiczność programu
Książka poetycka Marii Borcz powstała w oparciu o wspomnienia jej ojca Jana Szembeka. We wstępie do publikacji autorka pisze tak: „Mój ojciec, Jan Szembek, był więźniem obozów koncentracyjnych Auschwitz, Birkenau i Oranienburg. Fizycznie uszedł z życiem, ale gdzieś w łagrach spopieliło się w nim to, co najistotniejsze – wiara w człowieka.”
Agnieszka Moroz w Pegazie Lubuskim Nr 1(56)2014 pisze:
„Trauma holokaustu – na poziomie emocjonalnym – naprawdę staje się udziałem jego autorki. Jest to możliwe dzięki nowatorskiemu zabiegowi, polegającemu na zbudowaniu przez Borcz dialogu z fragmentami pamiętników, w których jej ojciec – Jan Szembek – utrwalił swoje obozowe doświadczenia. Wyjątkowy dialog toczy się w „Spopielonych” strona po stronie, [...](prawdziwe relacje umieszczone zostały po stronie lewej, a nawiązujące do nich wiersze – po prawej). Na każde z wybranych wspomnień ojca przypada odpowiedź córki. Wszystkie te kontry przypominają echo odbijające głos Jana Szembeka i zwielokrotniające jego natężenie. Można powiedzieć, że poetka nie tylko „przepracowuje” i przeżywa opisywane wydarzenia razem ze swoim ojcem, ale także użycza mu swojej siły. Dzięki niej cicha skarga byłego więźnia zamienia się w przejmujące wołanie i nabiera tak potrzebnego jej wyrazu.”


Maria Borcz i Roman Habdas
Marii Borcz na scenie towarzyszy Roman Habdas, czytający naprzemiennie z autorką fragmenty wspomnień Jana Szembeka. Maria prezentuje wiersze które są poetyckim komentarzem traumatycznych przeżyć jej ojca.
W tle plansza na której powtarzającym się dominującym elementem są symbolicznie naszkicowane ludzkie głowy. Oświetlenie zmieniające swoją kolorystykę chwilami daje wrażenie, jakby dwoje wykonawców Maria i Roman prowadzili swój dialog przed ziejącą ogniem czeluścią pieca krematoryjnego w którym dopalają się ludzkie szczątki. W trakcie prezentacji słownej odzywają się efekty akustyczne. dźwięki fletu oraz wokaliza.
Co jakiś czas w programie pojawiają się akcenty muzyczne. Piosenki w wykonaniu Marzeny Szumlańskiej-Śron. Jest piosenka „KTÓRYCH NAM NIKT NIE WYNAGRODZI” z muzyką Grażyny Łobaszewskiej do słów Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, jest żydowska „ANATEWKA”, jest niemiecka piosenka „LILI MARLEN” z klimatem beztroskiej zabawy jaka towarzyszyła Niemcom w czasie wojny, gdy narody podbite przeżywały tragizm swojego położenia.


Marzena Szumlańska – Śron
Na zakończenie „JASKÓŁKA UWIĘZIONA” z muzyką Janusza Kępskiego do słów Kazimierza Szemiotha.
Przejmujący grozą klimat programu opartego na traumatycznych przeżyciach Jana Szembeka udziela się widzom. Od wojny minęło wiele lat, większość świadków tych zdarzeń jest już po drugiej stronie.
Autorka książki uważa ją za niezwykle ważne zadanie w swojej twórczości. Czuje się zobowiązana moralnie wobec ojca do utrwalenia i zachowania dla przyszłych pokoleń jego smutnych obozowych doświadczeń, a ponadto publikacja ta ma być dokumentem skutecznie zapobiegającym przekłamywaniu historii i marginalizowaniu kwestii obozów koncentracyjnych w II Wojnie światowej.
Jan Szembek przeżył Auschwitz, Birkenau i Oranienburg. Jego wspomnienia i książka poetycka Marii dobitnie świadczą o tym, że to zdarzyło się naprawdę. Stąd tytuł prezentacji.


Wykonawcy programu
W programie udział wzięli:
Maria Borcz – autorka książki Pt. „Spopieleni”, Roman Habdas, Marzena Szumlańska – Śron
Realizacja dźwięku i oświetlenia: Rafał i Paweł Szafrańscy
Scenariusz: Krystyna Woźniak i Czesław Ganda
Reżyseria: Czesław Ganda
Realizatorzy:
Miejskie Centrum Kultury w Gorzowie Wlkp.
Robotnicze Stowarzyszenie Twórców Kultury w Gorzowie Wlkp.
Związek Literatów Polskich Oddział w Gorzowie Wlkp.
Patronat honorowy: Rada Krajowa Robotniczych Stowarzyszeń Twórców Kultury w Warszawie

Tekst: Ferdynand Głodzik
Zdjęcia: Dana Gołąbek i Ferdynand Głodzik